← Powrót

CZĘŚĆ 3. Kiedy członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają za jej długi?

29/05/2020

Każdy, kto ma zamiar zostać członkiem zarządu, winien uprzednio przeanalizować jakiego rodzaju odpowiedzialność wiąże się z tą funkcją. Poniżej przedstawiona zostanie zwięzła analiza dwóch najważniejszych przykładów tej odpowiedzialności na etapie zakładania spółki (w poprzednim wpisie była mowa o etapie funkcjonowaniu spółki).

Po pierwsze, za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu (art. 13 § 1 k.s.h.).

Dla porządku kilka słów o spółce z o.o. w organizacji. Do powstania spółki z o.o. jako osoby prawnej konieczne jest dokonanie kilku czynności, mianowicie:1) zawarcie umowy spółki; 2) wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki, 3) powołanie zarządu; 4) ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki; 5)wpis do rejestru (art. 163 k.s.h.).

To właśnie na podstawie pierwszej z w/w czynności, a precyzyjniej: z chwilą zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji (art. 161 § 1 k.s.h.).

Spółka z o.o. w organizacji nie posiada osobowości prawnej, lecz może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 11 § 1 k.s.h.). Z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji (art. 12 k.s.h.).

Spółka z o.o. w organizacji może podjąć działalność gospodarczą przed wpisem do rejestru przedsiębiorców (art. 17 ust. 3 Prawa przedsiębiorców). W rezultacie po zawarciu umowy spółki przez wspólników, a przed jej wpisem do rejestru, spółka z o.o. w organizacji może podjąć pełną działalność gospodarczą, uzyskać NIP, REGON oraz otworzyć rachunek bankowy. Tam gdzie pojawia się działalność gospodarcza, pojawiają się również zobowiązania z umów i innych źródeł (np. deliktów). Skoro spółka z o.o. w organizacji nie posiada osobowości prawnej, która skutkuje tym, że spółka odpowiada wyłącznie własnym majątkiem za swoje długi, kodeks spółek handlowych ustanawia odpowiedzialność osób, które działały w imieniu spółki z o.o. w organizacji za długi takiej spółki (przed wpisem do rejestru). Odpowiedzialność ta jest solidarna ze spółką (art. 13 k.s.h.).

Spółka z o.o. w organizacji jest reprezentowana przez zarząd albo pełnomocnika powołanego jednomyślną uchwałą wspólników (art. 161 § 2 k.s.h.). Oznacza to w praktyce, że jeżeli członek zarządu, reprezentując taką spółkę, zawarł z kontrahentem umowę, którą zrodziła po stronie spółki określone zobowiązania członek zarządu będzie odpowiadał solidarnie ze spółką za te zobowiązania.

Odpowiedzialność solidarna w tym wypadku oznacza, że wierzyciel spółki będzie mógł domagać się zapłaty, a w konsekwencji pozwać, wedle własnego wyboru: członka zarządu, spółkę lub oba te podmioty jednocześnie. Spełnienie świadczenia przez jednego z nich, zwalnia drugiego (art. 367 § 1 k.c.). Odpowiedzialność członka zarządu jest surowa, albowiem jest osobista i nieograniczona co do wysokości. Wskazać należy również, że jeżeli zarząd w spółce z o.o. w organizacji był wieloosobowy i wszyscy członkowie zarządu zawarli feralną umowę, z której powstały zobowiązania spółki, to każdy z tych członków zarządu będzie odpowiadał solidarnie między sobą oraz ze spółką.

Po drugie, jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego (podwyższonego kapitału zakładowego) zostały wniesione w całości przez wszystkich wspólników, odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego (art. 291 k.s.h.).

Jak wspomniano powyżej, wniesienie wkładów do spółki z o.o. stanowi jedną z czynności koniecznych do jej powstania. Zarząd zgłasza zawiązanie spółki do sądu rejestrowego właściwego ze względu na siedzibę spółki w celu wpisania spółki do rejestru. Wniosek o wpis spółki do rejestru podpisują wszyscy członkowie zarządu (art. 164 k.s.h). Do zgłoszenia należy dołączyć m.in. oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady zostały wniesione w całości przez wszystkich wspólników (art. 167 § 1 pkt. 2 k.s.h.).

Kapitał zakładowy jest obligatoryjnym, podstawowym funduszem własnym spółki, ujawnianym w jej bilansie po stronie pasywów, którego wysokość określa się w umowie spółki. Jego wysokość wyznacza: minimalną wartość wkładów, które wspólnicy mają obowiązek wnieść do spółki i majątek, który nie podlega wypłatom na rzecz wspólników. Minimalny kapitał zakładowy w spółce z o.o. to 5000 zł. Kapitał zakładowy z założenia ma pełnić funkcję inwestycyjną, czyli umożliwiać prowadzenia działalności gospodarczej oraz gwarancyjną, tj. chronić zobowiązania wierzycieli spółki, stanowić swoisty „bufor”. Realizacji tej funkcji służą szczegółowe zasady: realnego wniesienia kapitału oraz utrzymania kapitału. Na pierwszą z nich składa się między innymi reguła, o której była mowa powyżej, że członkowie zarządu przy zgłaszaniu spółki do rejestru składają oświadczenia o wniesieniu wkładów w całości przez wspólników.

Podanie przez członków zarządu fałszywych danych w w/w oświadczeniu stanowi zagrożenie dla zasady realnego wniesienia kapitału, a szerzej: dla funkcji gwarancyjnej kapitału, dlatego jest opatrzone jest sankcją.

Przesłanką tej odpowiedzialności jest podanie nieprawdziwych danych umyślnie lub z powodu niedbalstwa. K.s.h. nie definiuje w/w pojęć. Z reguły w pierwszym przypadku sprawca ma świadomość szkodliwego skutku swego zachowania i, przewidując jego nastąpienie, celowo do niego zmierza lub - jak przyjmuje się też w prawie karnym - co najmniej godzi się na jego wystąpienie (tak K. Strzelczyk [w:] Potrzeszcz Radosław (red.), Siemiątkowski Tomasz (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tytuł III. Spółki kapitałowe. Dział I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Opublikowano: LexisNexis 2011). Niedbalstwo polega z kolei na „niedołożeniu należytej staranności”, którą co do zasady sprowadza się do obowiązku zachowania staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (zgodnie z art. 355 § 1 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.). Oznacza to, że wymagania są dostosowane do określonej czynności, a zatem o ich poziomie rozstrzyga w zasadzie przedmiot, jakiego dotyczy dana czynność (tak również K. Strzelczyk, ibidem).

Odpowiedzialność, o której mowa powyżej, ma charakter mocno represyjny. Członek zarządu będzie solidarnie odpowiadał za zobowiązania ze spółką i pozostałymi członkami zarządu, również w sytuacji niewspółmierności jego (ich) zaniedbania do wysokości zobowiązań spółki. W rezultacie jeżeli niezgodność treści oświadczenia, o którym była mowa powyżej, z rzeczywistą wysokością wkładu wniesionego wyniesie przykładowo: 200 zł, a stan zobowiązań spółki milion złotych, to członek zarządu będzie odpowiadał za zobowiązania w tej wysokości (przy założeniu umyślności lub niedbalstwa) przez trzy lata od daty rejestracji spółki (lub podwyższenia kapitału zakładowego).


Autorem artykułu jest radca prawny Paweł Jurczyński.
W przypadku pytań - Kancelaria Radcy Prawnego Paweł Jurczyński pozostaje do dyspozycji pod numerem tel. 534 089 846 lub mailowo: pawel@jurczynskikancelaria.pl