← Powrót

CZĘŚĆ 1. Kiedy członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają za jej długi?

18/05/2020

Zasada: kurtyna korporacyjna

Aby udzielić odpowiedzi na zadane w tytule pytanie należy wyróżnić podstawowe zasady, które wynikają z prawa spółek. Otóż:

  1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to osoba prawna (art. 12 Kodeksu Spółek Handlowych – „k.s.h.”)
  2. Osoba prawna to samodzielny podmiot prawa cywilnego, który posiada zdolność prawną (czyli zdolność do bycia nosicielem praw i obowiązków) (art. 1 Kodeksu cywilnego – „k.c.”).
  3. Osoba prawna działa poprzez swoje organy (art. 38 k.c.).
  4. Osoba prawna samodzielnie ponosi odpowiedzialność za swoje zobowiązania (m.in. art. 151 par. 4 k.s.h. oraz 301 par. 5 k.s.h.).
  5. Podstawą odpowiedzialności i źródłem zaspokojenia wierzycieli jest majątek osoby prawnej.

Powyższe tezy ilustrują tzw. kurtynę korporacyjną w spółce, czyli metaforycznie ujętą regułę, zgodnie z którą wspólnicy i organy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie odpowiadają własnym majątkiem za długi, które zaciągnęła spółka.

Wyjątki

Niemniej każda reguła ma wyjątek, który ją potwierdza. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością została tak skonstruowana, że pomimo honorowania zasady kurtyny korporacyjnej, członkowie zarządu mogą odpowiadać swoim majątkiem za długi spółki na różnych etapach jej funkcjonowania. Poniżej przedstawione zostaną najważniejsze przykłady tej odpowiedzialności:

  1. Członkowie zarządu, którzy działali w imieniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania (długi) (art. 13 § 1 k.s.h.).
  2. Jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, że wkłady do spółki zostały wniesione w całości przez wszystkich wspólników, odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego (art. 291 k.s.h.)
  3. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za długi spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna (art. 299 k.s.h.). Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa powyżej, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 k.s.h.).
  4. Za zaległości podatkowe (oraz należności za składki na ubezpieczenie społeczne) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 i 326) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 Ordynacji podatkowej oraz art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
  5. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie określonym w ustawie, chyba że nie ponoszą winy. Osoby te mogą uwolnić się od odpowiedzialności, w szczególności jeżeli wykażą, że w terminie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu (art. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego).

W kolejnych wpisach zostaną omówione szczegółowo najważniejsze przykłady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.


Autorem artykułu jest radca prawny Paweł Jurczyński.
W przypadku pytań - Kancelaria Radcy Prawnego Paweł Jurczyński pozostaje do dyspozycji pod numerem tel. 534 089 846 lub mailowo: pawel@jurczynskikancelaria.pl