← Powrót

Tarcza 4.0 - dlaczego warto skorzystać z uproszczonej restrukturyzacji?

20/07/2020

Zasada

Zacznijmy zatem od początku. Zasada jest taka, że dłużnik jest obowiązany zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. W razie nie wykonania w/w obowiązku osoby, które mają prawo reprezentacji dłużnika ponoszą odpowiedzialność odszkodowawczą.

Podstawa do ogłoszenia upadłości?

Podstawa do ogłoszenia upadłości występuje wówczas, gdy dłużnik stał się niewypłacalny.

Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Zmiany w tarczy antykryzysowej 2.0

Tarcza antykryzysowa 2.0 wprowadziła przepis, który zakładał, że jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa powyżej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19. Celem tej regulacji było uniknięcie fali wniosków o ogłoszenie upadłości w okresie pandemii i danie dłużnikom czasu na skorzystanie z dostępnych form pomocy i porozumienie się z wierzycielami.

Geneza Tarczy antykryzysowej 4.0 i uproszczonej restrukturyzacji

Jak czytamy w uzasadnieniu ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U.2020.1086 z dnia 2020.06.23) (dalej: Tarcza 4.0):

„Projekt ma na celu umożliwienie dłużnikowi podjęcie negocjacji z wierzycielami bez konieczności formalnego otwierania postępowania przez sąd, ale z jednoczesną ochroną przed egzekucją prowadzoną przez wierzycieli, działających indywidualnie. Wyłączenie obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa we wskazanym wyżej art. 15zzra ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, nie chroni dłużnika przed egzekwowaniem wierzytelności przez jego wierzycieli, co w praktyce może prowadzić do konieczności złożenia wniosku o upadłość mimo realnych szans na kontynuowanie działalności po przeprowadzeniu działań naprawczych, w tym przede wszystkim przez zawarcie układu z większością wierzycieli”.

Co to w praktyce oznacza?

Ustawodawca zdał sobie sprawę, że ochrona dłużnika poprzez przepisy tarczy 2.0 jest niewystarczająca, ponieważ nawet jeśli dłużnik nie ma obowiązku rozpoczynać procedury upadłościowej, gdy jest niewypłacalny, to jest on narażony na działania windykacyjne (egzekucyjne) swoich wierzycieli. Innymi słowy, jego sytuacja nie uległa faktycznej poprawie. W związku z powyższym postanowiono wprowadzić uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne, które miałoby zaradzić takiemu stanowi rzeczy.

Postępowanie restrukturyzacyjne w ogólności

Zanim zostanie omówione uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne dla czytelności wywodu należy wskazać, co następuje:

Celem postępowania restrukturyzacyjnego w ogólności jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika. Jest ono dobrowolnym, sformalizowanym postępowaniem, które rozpoczyna wniosek skierowany do sądu przez dłużnika, który jest niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością.

Restrukturyzacja odbywa się poprzez zawarcie układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego - również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli (art. 3 ust. 1 PrRestr).

Układ to rodzaj porozumienia pomiędzy dłużnikiem i jego wierzycielami, które określa zasady restrukturyzacji zobowiązań dłużnika oraz ich spłaty na rzecz wierzycieli. Możliwe jest tutaj między innymi: 1) odroczenie terminu wykonania zobowiązań; 2) rozłożenie spłaty na raty; 3) zmniejszenie wysokości; 4) konwersja wierzytelności na udziały lub akcje; 5) zmiana, zamiana lub uchylenie prawa zabezpieczającego określoną wierzytelność (art. 156 ust. 1 PrRestr).

Są cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych: (1) o zatwierdzenie układu, (2) przyspieszone postępowanie układowe, (3) postępowanie układowe oraz (4) postępowanie sanacyjne. Ich kolejność nie jest przypadkowa. Różnią się one stopniem : (a) ingerencji sądu w postępowanie, (b) formalności koniecznych do zawarcia układu, (c) samodzielności dłużnika w prowadzeniu przedsiębiorstwa po otwarciu postępowania. Postępowanie o zatwierdzenie układu jest postępowaniem z założenia najszybszym i najprostszym.

“Nieuproszczone” postępowanie o zatwierdzenie układu

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne jest rodzajem postępowania o zatwierdzenie układu. Warto zatem przedstawić poszczególne kroki, jaki należy podjąć, aby przeprowadzić postępowanie o zatwierdzenie układu. Są one następujące:

1) zawarcie umowy z nadzorcą układu;

Do czynności nadzorcy układu należy w szczególności:

  • sporządzenie planu restrukturyzacyjnego;
  • przygotowanie wspólnie z dłużnikiem propozycji układowych;
  • sporządzenie spisu wierzytelności oraz spisu wierzytelności spornych;
  • współpraca z dłużnikiem w zakresie sprawnego i zgodnego z prawem zbierania głosów przy zachowaniu praw wierzycieli;
  • złożenie sprawozdania o możliwości wykonania układu.
  • wyznaczenie dnia układowego.

Według stanu z dnia układowego określa się uprawnienia wierzycieli do głosowania nad układem oraz skutki przyjętego układu. Wierzytelności powstałe po dniu układowym nie są objęte układem.

2) przedstawianie wierzycielom kart do głosowania, które w treści zawierają m.in. propozycje układowe, oraz zbieranie głosów;

3) stwierdzenie przyjęcia układu przez nadzorcę układu;

4) wniosek dłużnika do sądu o zatwierdzenie układu;

5) postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia układu.

Przebieg uproszczonego postępowania o zatwierdzenie układu

Uproszczone postępowanie o zatwierdzenie układu bazuje na schemacie “nieuproszczonego” postępowania o zatwierdzenie układu, jednak otrzymuje ono również atrybuty innych postępowań restrukturyzacyjnych. Jego przebieg jest następujący:

1) zawarcie umowy z nadzorcą układu;

2) obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o otwarciu postępowania o zatwierdzenie układu;

Dzień dokonania obwieszczenia jest dniem otwarcia postępowania o zatwierdzenie układu. Z dniem dokonania obwieszczenia, do dnia umorzenia lub zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu:

  • Dłużnik może dokonywać wyłącznie czynności zwykłego zarządu. Na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda nadzorcy układu. Zgoda może zostać udzielona również po dokonaniu czynności, w terminie trzydziestu dni od dnia jej dokonania. Czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu dokonana bez wymaganej zgody jest nieważna. Nadzorca układu udziela zgody na dokonanie czynności, jeżeli jest to niezbędne do zachowania zdolności do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania restrukturyzacyjnego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu lub zawarcia i wykonania układu oraz zostało zagwarantowane, że środki zostaną przekazane dłużnikowi i wykorzystane dla umożliwienia realizacji planu restrukturyzacji, a ustanowione zabezpieczenie jest adekwatne do udzielonego kredytu lub pożyczki.
  • postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem oraz dotyczące wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo wszczęte przed dniem otwarcia postępowania ulega zawieszeniu z mocy prawa;
  • wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem oraz wierzytelności zabezpieczonej rzeczowo jest niedopuszczalne;
  • wprowadzone zostają szczególne zasady dotyczące umów, tj. zakaz spełniania świadczeń z wierzytelności objętych układem, szczególne zasady potrąceń oraz reguła, że wypowiadanie przez kontrahentów dłużnika umów najmu, dzierżawy, kredytu, rachunku bankowego może nastąpić tylko za zezwoleniem nadzorcy układu.

3) nadzorca układu o obwieszczeniu zawiadamia właściwy sąd do rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu;

4) wyznaczenie dnia układowego (nie wcześniej niż 7 dni przed złożeniem wniosku i nie później niż 7 dni po dniu jego złożenia);

5) przedstawianie wierzycielom kart do głosowania, które w treści zawierają m.in. propozycje układowe i zbieranie głosów;

Alternatywa: Niezależnie od zbierania głosów nadzorca układu może wyznaczyć termin zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem. Jeżeli istnieją możliwości techniczne, głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem elektronicznych środków komunikacji. Głosowanie z wykorzystaniem elektronicznych środków komunikacji obejmuje w szczególności transmisję zgromadzenia wierzycieli w czasie rzeczywistym, w ramach której wierzyciele mogą wypowiadać się w toku zgromadzenia wierzycieli, przebywając w miejscu innym niż miejsce zgromadzenia wierzycieli. Udział wierzycieli w zgromadzeniu może podlegać jedynie wymogom i ograniczeniom, które są niezbędne do identyfikacji wierzycieli i zapewnienia bezpieczeństwa komunikacji elektronicznej.

6) stwierdzenie przyjęcia układu przez nadzorcę sądowego;

7) wniosek dłużnika do sądu o zatwierdzenie układu;

Postępowanie o zatwierdzenie układu umarza się z mocy prawa, jeżeli w terminie 4 miesięcy od dnia dokonania obwieszczenia nie wpłynie do sądu wniosek o zatwierdzenie układu. Innymi słowy, dłużnik ma cztery miesiące na porozumienie się z wierzycielami.

8) postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia układu, o odmowie zatwierdzenia układu lub o umorzeniu postępowania.

Niezależnie od ostatecznego efektu prowadzonego postępowania, dłużnik działający w dobrej wierze będzie chroniony przed roszczeniami z tytułu nieterminowego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, które wynikają z prawa upadłościowego, kodeksu spółek handlowych i ustawy – Ordynacja podatkowa. Warunkiem wyłączenia odpowiedzialności jest otwarcie postępowania i zawarcie układu. W przypadku, gdy okaże się to niemożliwe, ustawa wymaga, dla wyłączenia odpowiedzialności dłużnika, podjęcia szybkiej decyzji (termin 7 dni) o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości albo wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. W tym ostatnim przypadku, dla uzyskania wyłączenia odpowiedzialności, konieczne jest otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego.

Podsumowanie

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne przeznaczone jest dla przedsiębiorców, których stan finansów wskazuje na to, że są na skraju wypłacalności lub wprost dla tych, którzy są niewypłacalni. W jaki sposób taki przedsiębiorca skorzysta na otwarciu uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego? Po pierwsze, otrzyma czas na porozumienie się z wierzycielami. Po drugie, odroczy w czasie zagrożenie związane z postępowaniami egzekucyjnymi. Po trzecie, wyśle kontrahentom sygnał, że pomimo sytuacji, w jakiej się znalazł, jest gotowy doprowadzić do przywrócenia płynności finansowej w sposób transparentny. Jeśli Państwa zdaniem przedstawione powyżej korzyści polepszą sytuację Państwa przedsiębiorstwa, warto rozważyć przeprowadzenie w/w postępowania.


Autorem artykułu jest radca prawny Paweł Jurczyński.
W przypadku pytań - Kancelaria Radcy Prawnego Paweł Jurczyński pozostaje do dyspozycji pod numerem tel. 534 089 846 lub mailowo: pawel@jurczynskikancelaria.pl